Κόβουν δάνεια και κάρτες μέχρι και σε όσους δεν έχουν υποβάλει αίτηση ένταξης στον μηχανισμό μέσω της πλατφόρμας - Εντολή από το υπ. Οικονομικών: «Εντός 15 ημερών διαγράψτε κάθε σήμανση από τα συγκεκριμένα ΑΦΜ. Πάρτε πίσω τα αιτήματα που απορρίψατε»
Ενα αυτοσχέδιο και παράνομο σύστημα προληπτικής επιτήρησης, πέραν κάθε νομικού πλαισίου, έστησαν οι τράπεζες από μόνες τους, κόβοντας την πίστωση ακόμα και σε συνεπείς δανειολήπτες που δεν τους χρωστούσαν τίποτα!
Πολίτες που μπήκαν στο site της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και έκαναν είσοδο με τους κωδικούς TAXISnet στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού απλώς και μόνο για να δουν πώς λειτουργεί και τι χρειάζεται για να προχωρήσει η διαδικασία, στιγματίστηκαν αυτομάτως με την «ταμπέλα» πως ζητούν καταφύγιο για να αποφύγουν να πληρώσουν τα χρέη τους.
Το αποτέλεσμα έτσι είναι ότι μπήκαν σε «μαύρη λίστα» από τις τράπεζες, καθώς κατηγοριοποιήθηκαν ως εν δυνάμει κακοπληρωτές. Αμέσως μετά, δε, είδαν πιστωτικά ιδρύματα να τους απορρίπτουν αιτήσεις ή υπηρεσίες σαν να είχαν μπει στον «Τειρεσία»!
Οπως αποκαλύπτει επιστολή που εστάλη την περασμένη Τετάρτη από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προς την Ελληνική Ενωση Τραπεζών, και την οποία φέρνει στο φως το protothema, τα τραπεζικά ιδρύματα φαίνεται πως είδαν τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών ως ευκαιρία για να μετατρέψουν ένα τεράστιας οικονομικής και κοινωνικής σημασίας εργαλείο ρύθμισης χρεών σε παράτυπο σύστημα φακελώματος και «πρόληψης» κακοπληρωτών.
Το χρησιμοποίησαν μάλιστα ως μηχανισμό οικονομικής ασφυξίας σε βάρος υγιών και συνεπών δανειοληπτών και επιχειρήσεων κατά παράβαση του Ν. 5072/2023, αλλά και κάθε κανόνα δεοντολογίας, χωρίς καμία διάκριση μεταξύ «κόκκινων» και «πράσινων» πελατών.
Ωστόσο, η παρέμβαση Πιερρακάκη σηματοδοτεί ότι η περίοδος της ανοχής απέναντι σε όσους «τραβούν το χαλί» σε υγιείς επιχειρήσεις και δανειολήπτες έχει παρέλθει.
Και η παρέμβαση επεκτείνεται σε όλα τα πεδία: από τις υπερβολικές και καταχρηστικές χρεώσεις έως τις καταγγελίες για αθέμιτες πρακτικές διαχειριστών «κόκκινων δανείων», οι οποίες, αν και από τον νόμο προβλέπεται ότι πρέπει να εξετάζονται από τους servicers (άρθρο 13 ν.5072 του 2023), κατέληγαν στον κάλαθο των αχρήστων!
Το μήνυμα που στέλνει έτσι η ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας είναι ότι η συμμόρφωση προς τους νόμους, τους κανόνες δεοντολογίας και κοινωνικής δικαιοσύνης είναι πλέον μονόδρομος και όχι προαιρετική!
Οικονομικός αποκλεισμός
«Ζητήσατε ενημέρωση για ρύθμιση οφειλών; Χάσατε την πίστωσή σας». Αυτό είναι το κυνικό δόγμα που εφάρμοζαν αθόρυβα τα τραπεζικά ιδρύματα, τιμωρώντας με «πιστωτικό θάνατο» ακόμα και την απλή πρόθεση ενός δανειολήπτη να ενημερωθεί για τις οφειλές του.
Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται συχνά από τις τράπεζες σε όσους έχουν ενταχθεί πλήρως σε ρυθμίσεις τύπου εξωδικαστικού μηχανισμού -ή νόμου Κατσέλη παλαιότερα-, άλλοτε δικαιολογημένα και άλλοτε όχι.
Αν π.χ. κάποιος είχε «κόκκινες οφειλές» σε τράπεζες ή servicers, τότε αυτό που του «κόβει» την πίστωση δεν είναι ο Εξωδικαστικός αλλά ο «Τειρεσίας» και το κακό οικονομικό παρελθόν του. Για να επανέλθει κανονικά σε χρηματοδότηση, θα πρέπει να παραμείνει συνεπής στη ρύθμισή του. Αντιθέτως, αν κάποιος μπει στον Εξωδικαστικό για άλλες οφειλές που τυχόν έχει (προς το Δημόσιο π.χ.), ενώ αποπληρώνει κανονικά τις τράπεζες, τότε δεν έχουν δικαίωμα να του κόβουν την πίστωση.
Ωστόσο το ΥΠΕΘΟ, έχοντας στα χέρια του αδιάσειστα στοιχεία, περνά πλέον στην αντεπίθεση.
Συγκεκριμένα, το πρόβλημα εντοπίστηκε μετά από καταγγελίες που ανέφεραν ότι με το που κάνει ο πολίτης αρχή αίτησης -ή αν απλώς εισέλθει ανιχνευτικά στην πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού- αποστέλλεται αυτόματα ένα μήνυμα προς όλους τους πιστωτές με ερώτημα για τυχόν οφειλές.
Ενώ όμως σκοπός της λειτουργίας αυτής είναι η συγκέντρωση στοιχείων για τη ρύθμιση, το αποτέλεσμα ήταν η καταστρατήγηση του μέτρου εκ μέρους των τραπεζών, καθώς αυτές έσπευσαν να το εκμεταλλευτούν σε εντελώς διαφορετική λογική και βάση για τη δημιουργία αυτοματοποιημένου -μη νόμιμου όμως- μηχανισμού φακελώματος πελατών τους.
Σκιώδης «Τειρεσίας»
Η μεγάλη αποκάλυψη αφορά τη λειτουργία ενός άτυπου συστήματος «μαύρης λίστας». Και αυτή είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου των αθέμιτων πρακτικών που εντόπισε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, βασιζόμενο στις καταγγελίες που λαμβάνει από πολίτες.
Οπως αποκαλύπτεται τώρα, οι τράπεζες εντόπιζαν και φακέλωναν όποιον πολίτη εισερχόταν στην πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, ακόμα κι αν αυτός δεν ολοκλήρωνε την υποβολή αίτησης.
Και μόνο η πρόθεση για διερεύνηση ρύθμισης αρκούσε για να θεωρηθεί ο δανειολήπτης «ύποπτος», με αποτέλεσμα την αυτόματη διακοπή των πιστωτικών του ορίων. Πρόκειται για το αποκορύφωμα των αυθαιρεσιών που εντοπίζει το ΥΠΕΘΟ, καθώς η είσοδος σε μια κρατική πλατφόρμα χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο «πιστωτικού διωγμού» αντί για μέσο διευκόλυνσης.
Τι αποκαλύπτει η επιστολή
Η επιστολή της γενικής γραμματέως Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνης Αλαμπάση, προς την Ελληνική Ενωση Τραπεζών, την οποία αποκαλύπτει το protothema, δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας.
Οπως αναφέρει στην επιστολή:
«Η Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΓΓΧΤΔΙΧ) έχει διαπιστώσει ότι σε ορισμένα εσωτερικά συστήματα των Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων εξακολουθεί να εμφανίζεται ο χαρακτηρισμός των αιτούντων ως "ενεργών στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών", αποκλειστικά και μόνο λόγω εισόδου τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Μηχανισμού, ακόμη και όταν δεν έχει υποβληθεί αίτηση ή η δημιουργηθείσα αίτηση έχει ακυρωθεί πριν από οποιαδήποτε οριστική υποβολή.
Η πρακτική αυτή είναι εσφαλμένη, δεν συνάδει με το θεσμικό πλαίσιο του Ηλεκτρονικού Μηχανισμού και επιφέρει σοβαρή βλάβη στην πιστοληπτική εικόνα πολιτών, οι οποίοι ενδέχεται να υφίστανται αδικαιολόγητες απορρίψεις αιτημάτων για χορήγηση χρηματοοικονομικών προϊόντων (π.χ. πιστωτικών καρτών, δανείων)».
Η επιστολή συνεχίζει με ρητή εντολή:
«Κάθε ΑΦΜ που περιλαμβάνεται στο αρχείο που έχει αποσταλεί από τη ΓΓΧΤΔΙΧ πρέπει να αποχαρακτηρίζεται άμεσα από οποιαδήποτε εσωτερική σήμανση.
Από την ημερομηνία παραλαβής του σχετικού αρχείου, τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα υποχρεούνται εντός 15 εργάσιμων ημερών να διαγράψουν κάθε σχετική σήμανση για τα συγκεκριμένα ΑΦΜ». Ενώ μόλις ενεργοποιηθεί ο νέος μηχανισμός ελέγχου, η προθεσμία συρρικνώνεται στις 10 ημέρες.
Και η επιστολή καταλήγει: «Καλείσθε να διασφαλίσετε ότι τυχόν αρνητικές επιπτώσεις για τους πολίτες (όπως απορρίψεις αιτημάτων χρηματοδοτικών προϊόντων), οι οποίες βασίστηκαν σε λανθασμένη εσωτερική σήμανση, θεωρούνται ως μη γενόμενες, με τις αντίστοιχες διορθωτικές ενέργειες από την πλευρά σας».
Θύμα οι υγιείς επιχειρήσεις
Το σκάνδαλο δεν αφορά μόνο «κόκκινους» δανειολήπτες που υπέβαλαν αίτηση ρύθμισης επειδή προσπαθούν να ορθοποδήσουν.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, στην παγίδα αυτή έπεσαν ακόμα και:
■ Επιχειρηματίες που εισήλθαν στην πλατφόρμα αποκλειστικά για οφειλές στο Δημόσιο (Εφορία, Ταμεία) χωρίς κανένα «κόκκινο» τραπεζικό δάνειο.
■ Απλοί πολίτες που έμπαιναν διερευνητικά στην πλατφόρμα για να δουν πώς λειτουργεί το εργαλείο χωρίς να υποβάλουν καν ολοκληρωμένη αίτηση.
■ Συνεπείς δανειολήπτες που δεν έχουν χρέη σε τράπεζες αλλά στο Δημόσιο ή στα ασφαλιστικά ταμεία! Ή, ακόμα χειρότερα, και όποιος απλώς έμπαινε - ακόμα και υπάλληλοι της ίδιας της Γραμματείας, οι οποίοι έμπαιναν στην πλατφόρμα για να μπορέσουν να διευκολύνουν απλούς πολίτες ή επιχειρήσεις στις αιτήσεις που τυχόν συναντούσαν εμπόδια ή δυσκολίες.
Πριν από 6 μήνες
Με άλλα λόγια, ο εξωδικαστικός μηχανισμός μετατράπηκε σε άτυπο και παράνομο δεύτερο «Τειρεσία». Χωρίς δικαστική απόφαση, χωρίς ληξιπρόθεσμη οφειλή, χωρίς οποιαδήποτε νόμιμη βάση. Ακόμα και όσοι απλώς «ρώτησαν» τι οφείλουν! Δηλαδή, ακόμη και δημόσιοι υπάλληλοι που εισήλθαν για επαγγελματικούς λόγους και βρέθηκαν με κλειστές πιστωτικές κάρτες και αρνήσεις ανανέωσης τραπεζικών σχέσεων!
Ειδικά για τους επιχειρηματίες, όμως, οι συνέπειες ήταν άμεσες και καταστροφικές: απώλεια αλληλόχρεου λογαριασμού σημαίνει αδυναμία κάλυψης τρεχουσών αναγκών ρευστότητας. Κλείσιμο καρνέ επιταγών σημαίνει παράλυση στις εμπορικές συναλλαγές.
«Προληπτική» ακύρωση πιστωτικής κάρτας σε επιχείρηση που λειτουργεί κανονικά σημαίνει ότι οι τράπεζες «τράβηξαν το χαλί» σε πελάτες που δεν έκαναν τίποτα λάθος από μεριάς τους. Τα πρώτα κρούσματα εντοπίστηκαν πριν από περίπου έξι μήνες. Η Γενική Γραμματεία είχε ήδη αποστείλει ηλεκτρονικές επιστολές και επανειλημμένα «follow-up» προς τις τράπεζες. Η απάντηση ήταν πάντα η ίδια: «Δώσαμε εντολή να διορθωθεί, θα δώσουμε ξανά πάλι».
Ωστόσο, η «κόκκινη κάρτα» που έβγαζαν οι τράπεζες σε χιλιάδες πολίτες με το που εισέρχονταν στην πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού δεν θα μείνει αναπάντητη. Η αποκάλυψη του άτυπου φακελώματος υποχρεώνει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας σε μια δυναμική παρέμβαση: από τη θεσμική θωράκιση των δανειοληπτών μέχρι τη δημιουργία μιας νέας μόνιμης Επιτροπής Ελέγχου των Καταγγελιών, αλλά και την επιστροφή των αδικαιολόγητων χρεώσεων σε βάρος πελατών.
Τριπλή παρέμβαση
Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο και κλιμακώνεται σε τρία μέτωπα:
1/ Τελεσίγραφο για τις «blacklist»: Με αυστηρή επιστολή απαιτεί την άμεση παύση της πρακτικής αποκλεισμού από την πίστωση με υποχρεωτικό αποχαρακτηρισμό των σχετικών ΑΦΜ εντός 15 εργάσιμων ημερών - και αποκατάσταση κάθε αδικαιολόγητης απόρριψης ως «μη γενόμενης».
Στην ουσία, η επιστολή υπενθυμίζει κάτι που ο νόμος ήδη ορίζει: ο εξωδικαστικός μηχανισμός είναι εργαλείο ρύθμισης, όχι στίγμα. Η συμμετοχή σε αυτόν δεν μπορεί να αποτελεί νόμιμη βάση για αναστολή ή κατάργηση πιστωτικών προϊόντων, ιδίως όταν δεν υφίστανται ληξιπρόθεσμες οφειλές στον τραπεζικό τομέα. Η παραπομπή σε «καταχρηστικές πρακτικές» δεν αφήνει περιθώριο παρερμηνείας: πρόκειται για επίσημη προειδοποίηση.
2/ «STOP στις αυθαίρετες χρεώσεις»: Από τα μέσα του μήνα έχει σταλεί κι άλλη επιστολή της Γραμματείας προς τις τράπεζες για τον έλεγχο και τερματισμό των χρεώσεων. Στο επίσημο αυτό έγγραφο (Α.Π.: 22096 ΕΞ 2026) το ΥΠΕΘΟ ξεκαθαρίζει στην Ελληνική Ενωση Τραπεζών ότι οι προμήθειες για αναλήψεις από ΑΤΜ πρέπει να τηρούνται αυστηρά βάσει του νόμου 5167/2024 βάζοντας φρένο στις «ευρηματικές» υπερχρεώσεις.
Οπως αναφέρει, «έχουν εντοπιστεί χρεώσεις» για αναλήψεις μετρητών που δεν θα έπρεπε να επιβάλλονται. Και τονίζεται ότι «η βούληση του νομοθέτη συνίσταται στη διασφάλιση ότι η εν λόγω διάταξη τυγχάνει εφαρμογής σε κάθε περίπτωση κατά την οποία ένας φορέας ή πάροχος διατηρεί οποιασδήποτε μορφής συμμετοχή στο Σύστημα Πληρωμών ΔΙΑΣ και όχι αποκλειστικώς όταν συμμετέχει στην υπηρεσία ΑΤΜ της ΔΙΑΣ», καλώντας τα μέλη της ΕΕΤ να συμμορφωθούν με την υποχρέωση τήρησης της διάταξης.
3/ Συγκρότηση Επιτροπής Ελέγχου Καταγγελιών: Την ίδια ακριβώς στιγμή με την επιστολή στην ΕΕΤ, η γενική γραμματέας προχώρησε και σε απόφαση συγκρότησης ειδικής Ελεγκτικής Ομάδας Εργασίας που θα φακελώνει τη συμπεριφορά των servicers, εξετάζοντας κάθε καταγγελία για αντιδεοντολογική στάση.
Η σύσταση της ειδικής Ομάδας Παρακολούθησης Καταγγελιών κατά των διαχειριστών πιστώσεων ουσιαστικά ψηφιοποιεί και δομεί σύστημα κεντρικής παρακολούθησης και ανάλυσης των αναφορών των πολιτών, δημιουργώντας στην ουσία ένα ψηφιακό μητρώο συμπεριφοράς για ολόκληρο τον κλάδο.
Η ειδική Ομάδα Εργασίας θα οργανώνει και θα εξετάζει την πορεία όλων των καταγγελιών, θα τηρεί ψηφιακό ιστορικό αρχείο συμπεριφοράς που θα ενεργοποιεί κυρώσεις για τον κλάδο εκεί όπου εντοπίζονται παραβάσεις.
Πρόκειται για έναν μηχανισμό που θα προχωρά σε ένα συστηματικό φακέλωμα της δραστηριότητας των διαχειριστών απαιτήσεων, τηρώντας ιστορικό αρχείο και αξιολογώντας αν τηρούνται οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Ν. 5072/2023.
Το έργο της ομάδας περιλαμβάνει:
■ Οργάνωση των καταγγελιών για «πράξεις ή παραλείψεις» των διαχειριστών.
■ Εξέταση της βασιμότητας των παραπόνων για καταχρηστικές ή αντιδεοντολογικές συμπεριφορές.
■ Διασφάλιση παρακολούθησης της συμμόρφωσης με το θεσμικό πλαίσιο.
Ετσι, σε μια αποφασιστική κίνηση, με τις τρεις επιστολές από τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα -που φέρουν τη σφραγίδα της ηγεσίας του υπουργείου και του Κυριάκου Πιερρακάκη- επιχειρείται η θεσμική θωράκιση των δανειοληπτών απέναντι σε πρακτικές που υπονομεύουν την υγιή επιχειρηματικότητα και επιβάλλουν αδικαιολόγητους περιορισμούς στη ρευστότητα, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα ότι η καταστρατήγηση των νόμων δεν γίνεται ανεκτή.
Η σκυτάλη στην ΤτΕ
Η επιστολή Αλαμπάση και η σύσταση της Ομάδας Εργασίας αποτελούν την τελευταία προειδοποίηση.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ενεργοποιείται άμεσα η εποπτεία της Τραπέζης της Ελλάδος - χωρίς ανάγκη πρόσθετης νομοθέτησης, καθώς το ισχύον πλαίσιο παρέχει ήδη τα εργαλεία: διορθωτικά μέτρα, διοικητικά πρόστιμα ή έως και αφαίρεση άδειας λειτουργίας.
Για τον πολίτη και τον επιχειρηματία που βρέθηκε θύμα αυτής της πρακτικής το μήνυμα είναι σημαντικό: υπάρχει πλέον επίσημη οδός καταγγελίας, υπάρχει αρχείο που κρατά ιστορικό και υπάρχει Γενική Γραμματεία που δεν πετά τα παράπονα στον κάλαθο των αχρήστων.
